Nhà báo Lê Quốc Minh: 'Niềm tin của công chúng là tài sản không mô hình AI nào huấn luyện được'

Diễn đàn có sự tham gia của lãnh đạo Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Hội Nhà báo Việt Nam, Thành ủy, UBND thành phố Quảng Ninh cùng hơn 100 đại biểu là lãnh đạo, Tổng Biên tập, Phó Tổng Biên tập các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương; đại diện các sở, ngành, doanh nghiệp và phóng viên báo chí.

Sự kiện được tổ chức nhằm tạo không gian để các cơ quan quản lý, cơ quan báo chí, Hội Nhà báo địa phương, chuyên gia và doanh nghiệp cùng trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, đề xuất những giải pháp mang tính chiến lược cho sự phát triển của báo chí trong giai đoạn mới.
Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 - năm 2026 diễn ra lúc 13h30 tại Quảng Ninh.
Diễn đàn gồm 2 phiên thảo luận:

Phiên thứ nhất với chủ đề “Nhận diện không gian phát triển mới; Nhận diện cơ hội phát triển trong không gian mới của các cơ quan báo chí Việt Nam”, tập trung làm rõ những thay đổi của môi trường truyền thông và các cơ hội đặt ra đối với báo chí.

Phiên thứ hai có chủ đề “Kinh nghiệm thực tế của các tòa soạn từ việc khai mở các cơ hội trong không gian phát triển mới”, tập trung chia sẻ những mô hình, cách làm và kinh nghiệm thực tiễn từ các tòa soạn.

Đến tham dự diễn đàn có ông Vũ Quyết Tiến, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc thành phố Quảng Ninh; ông Phan Văn Hùng, Phó Tổng Biên tập Báo Nhân Dân; ông Phạm Mạnh Hùng, Phó Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam; bà Vũ Thị Mai Anh, Phó Chủ tịch UBND thành phố Quảng Ninh; ông Nguyễn Minh Chung, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương; ông Lưu Đình Phúc, Cục trưởng Cục Báo chí, Bộ Văn hóa- Thể thao- Du lịch...

Về phía Hội Nhà báo Việt Nam có ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam; ông Nguyễn Đức Lợi, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam; ông Trần Trọng Dũng, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam.

Ngoài ra, diễn đàn còn có sự tham gia của hơn 100 đại biểu là đại diện các cơ quan quản lý báo chí, Tổng Biên tập, phó Tổng Biên tập các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương, đại diện một số Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các doanh nghiệp là đối tác thân thiết, phóng viên các cơ quan thông tấn báo chí.
AI đang làm thay đổi cách tòa soạn tạo ra giá trị
Tại Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 - năm 2026 với chủ đề “Báo chí Việt Nam - Cơ hội trong không gian phát triển mới”, nhà báo Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, tập trung phân tích những biến chuyển của công nghệ, đặc biệt là sự phát triển của AI, đang làm thay đổi cách báo chí sản xuất, phân phối nội dung và tiếp cận công chúng; đồng thời đặt ra yêu cầu đổi mới về mô hình vận hành, nguồn nhân lực, dữ liệu, công nghệ và kinh tế báo chí trong giai đoạn mới.

Đề cập đến những thay đổi do AI mang lại, nhà báo Lê Quốc Minh cho rằng công nghệ đang chuyển từ vai trò công cụ hỗ trợ sang một phần ngày càng quan trọng trong hạ tầng hoạt động của tòa soạn.

Ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam

Sự xuất hiện của Agentic AI, với khả năng thực hiện liên tiếp nhiều tác vụ, đang đưa AI từ những công việc riêng lẻ vào sâu hơn trong quy trình sản xuất và vận hành báo chí. Theo ông, tòa soạn không thể chỉ quan tâm sử dụng công cụ nào, mà phải tính đến việc tổ chức lại quy trình, dữ liệu, hạ tầng và nguồn nhân lực khi AI tham gia sâu hơn vào hoạt động nghiệp vụ.

Một dịch chuyển đáng chú ý, ông Minh nhấn mạnh từ mô hình “AI trong truyền thông” sang “truyền thông trong AI”. Nếu trước đây người dùng thường tìm kiếm thông tin qua công cụ tìm kiếm rồi truy cập trang báo, các hệ thống AI đang ngày càng trở thành giao diện trực tiếp cung cấp câu trả lời tổng hợp. Khi đó, nội dung báo chí vẫn được sử dụng nhưng lưu lượng truy cập không nhất thiết quay trở lại nguồn tin gốc. Điều này đòi hỏi báo chí phải chú trọng hơn đến metadata, khả năng được AI nhận diện, trích dẫn, đồng thời đặt ra vấn đề về cơ chế cấp phép và chia sẻ giá trị.

Theo ông Lê Quốc Minh, cùng với sự phát triển của AI là những rủi ro như thông tin sai lệch, “ảo giác” AI, deepfake và các vấn đề về bản quyền.

Trong môi trường nội dung có thể được tạo ra với tốc độ chưa từng có, lợi thế của báo chí ngày càng nằm ở khả năng kiểm chứng và tạo dựng niềm tin với công chúng.

“Khi thông tin do AI tạo ra tràn ngập, độ tin cậy và tính kiểm chứng trở thành lợi thế cạnh tranh sống còn. Niềm tin của công chúng là tài sản không một mô hình AI nào có thể huấn luyện được”.

Ông nhấn mạnh AI không thể được coi là nguồn tin; nội dung do AI tạo ra không thể đưa nguyên văn lên mặt báo; nguồn tin phải được bảo vệ, bản quyền được tôn trọng và việc sử dụng AI phải bảo đảm tính minh bạch. Cơ chế kiểm soát cũng cần phù hợp với mức độ rủi ro của từng tác vụ.

Nhà báo Lê Quốc Minh cho rằng tòa soạn cần nhìn lại toàn bộ cấu trúc hoạt động trong giai đoạn 2026-2030, từ quản trị, công nghệ, dữ liệu, nhân lực đến sản xuất nội dung và kinh tế báo chí.

Không chỉ thay đổi sản xuất và phân phối nội dung, AI còn đặt lại bài toán kinh tế báo chí. Ông Lê Quốc Minh cho rằng báo chí cần chuyển từ việc chỉ cạnh tranh để giành sự chú ý sang xây dựng mối quan hệ sâu hơn với độc giả, hiểu nhu cầu và ý định của họ.

“Kinh tế quan hệ và ý định” vì thế trở thành một hướng tiếp cận mới, bên cạnh việc đa dạng hóa nguồn thu từ quảng cáo, dịch vụ, bản quyền, sự kiện, thương mại, affiliate, B2B và các sản phẩm dựa trên dữ liệu.

Tuy nhiên, ông lưu ý: “Rủi ro lớn nhất khi xây dựng một nguồn thu mới không phải là chi phí tài chính, mà là sự phân tâm khỏi những gì cơ quan báo chí của bạn đang làm tốt nhất”.

Từ những thay đổi này, nhà báo Lê Quốc Minh cho rằng tòa soạn cần nhìn lại toàn bộ cấu trúc hoạt động trong giai đoạn 2026-2030, từ quản trị, công nghệ, dữ liệu, nhân lực đến sản xuất nội dung và kinh tế báo chí.

Việc ứng dụng AI cần được đặt trong một lộ trình, gắn với xây dựng nền tảng, chuẩn hóa, thử nghiệm và nâng cao năng lực công nghệ, thay vì chạy theo từng công cụ riêng lẻ. Cùng với đó, nghiên cứu và phát triển (R&D) cần trở thành một phần của quá trình đổi mới, giúp tòa soạn lựa chọn những giải pháp phù hợp với thực tiễn.

Báo chí giúp chính quyền soi chiếu và nhìn nhận thực tiễn đầy đủ hơn
Phát biểu tại Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 - năm 2026, ông Vũ Quyết Tiến, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc thành phố Quảng Ninh, bày tỏ vui mừng khi thành phố lần thứ hai được lựa chọn là địa điểm tổ chức Diễn đàn Tổng Biên tập.

Theo ông Vũ Quyết Tiến, Diễn đàn là dịp để những người đứng đầu các cơ quan báo chí, nhà quản lý, chuyên gia cùng trao đổi về những vấn đề lớn đặt ra đối với báo chí cách mạng Việt Nam. Đây cũng là cơ hội để Quảng Ninh lắng nghe những góc nhìn, kinh nghiệm và chia sẻ thực tiễn từ các đại biểu, qua đó phục vụ quá trình lãnh đạo, quản lý và phát triển địa phương.

Ông Vũ Quyết Tiến, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc thành phố Quảng Ninh

Ông Vũ Quyết Tiến khẳng định trong quá trình phát triển, Quảng Ninh luôn nhận được sự đồng hành của các cơ quan báo chí và đội ngũ người làm báo cả nước. Báo chí không chỉ góp phần lan tỏa hình ảnh, thành tựu và những cách làm mới của địa phương, mà còn giúp chính quyền nhìn nhận thực tiễn đầy đủ hơn.

“Những chủ trương, chính sách được truyền tải tới người dân, doanh nghiệp; tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, những bất cập, điểm nghẽn và vấn đề phát sinh từ cơ sở được phản ánh đến cấp ủy, chính quyền, trở thành nguồn thông tin quan trọng trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành”, ông Vũ Quyết Tiến nói.

Lãnh đạo thành phố Quảng Ninh khẳng định địa phương xác định rõ trách nhiệm trong việc chủ động cung cấp thông tin kịp thời, chính xác, minh bạch; tăng cường trao đổi, lắng nghe và tạo điều kiện để báo chí tiếp cận thực tiễn, thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình, qua đó hạn chế khoảng trống thông tin và thông tin thiếu kiểm chứng.

Đánh giá chủ đề “Báo chí Cách mạng Việt Nam - Cơ hội trong không gian phát triển mới” có ý nghĩa thiết thực, ông Vũ Quyết Tiến cho rằng Quảng Ninh đang bước vào một giai đoạn phát triển mới trong bối cảnh công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng truyền thông mới đang nhanh chóng thay đổi phương thức sản xuất, phân phối và tiếp nhận thông tin.

Theo ông, công nghệ và phương thức truyền tải có thể thay đổi, tốc độ thông tin ngày càng nhanh, nhưng sự chân thật, tính chính xác, chiều sâu và trách nhiệm xã hội vẫn là những giá trị cốt lõi làm nên uy tín của báo chí với công chúng.

Ông Vũ Quyết Tiến kỳ vọng những trao đổi tại Diễn đàn sẽ góp phần làm rõ cơ hội, thách thức và những cách làm thiết thực để báo chí cách mạng Việt Nam chủ động thích ứng, đổi mới, tiếp tục khẳng định vai trò trong không gian phát triển mới. Những kinh nghiệm, góc nhìn được chia sẻ cũng sẽ là nguồn tham khảo hữu ích đối với Quảng Ninh trong quá trình lãnh đạo, quản lý và phát triển địa phương trước mắt và lâu dài.
Công nghệ và AI đang thay đổi sâu sắc cách tạo ra thông tin
Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Nguyễn Đức Lợi nhấn mạnh báo chí cách mạng Việt Nam đang bước vào không gian phát triển mới trong đó công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, mạng xã hội làm thay đổi sâu sắc cách con người tiếp nhận thông tin cũng như cách thông tin được tạo ra.

Không gian phát triển mới cũng đang mở ra những cơ hội mới để các cơ quan báo chí thay đổi mô hình tổ chức, thay đổi phương thức sản xuất, phân phối nội dung từ đó thay đổi cách thức tiếp cận công chúng theo hướng nhanh, rộng, đa dạng hơn.

Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Nguyễn Đức Lợi

Đặc biệt, Luật Báo chí số 126/2025/QH 15 (Luật Báo chí 2025) được Quốc hội thông qua và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026 với nhiều điểm mới giúp mở rộng không gian phát triển cho báo chí, định hình lại hoạt động thông tin trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của không gian mạng, từ đó định hướng để các cơ quan báo chí phát triển theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, nhân văn, có trách nhiệm và bền vững.

“Một không gian phát triển mới đang mở ra cho các cơ quan báo chí Việt Nam. Vấn đề căn cốt nhất lúc này với các toà soạn là làm thế nào để là nhận diện rõ những cơ hội mới từ không gian phát triển mới? Làm thế nào để các toà soạn có thể nắm bắt nhanh- trúng và vận dụng thành công các cơ hội ấy vào thực tiễn hoạt động?”, ông Nguyễn Đức Lợi nói và cho rằng những câu hỏi trên cũng chính là những vấn đề được đặt ra tại Diễn đàn Tổng Biên tập năm 2026 với chủ đề “Báo chí cách mạng Việt Nam- Cơ hội trong không gian phát triển mới”.

Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Nguyễn Đức Lợi hy vọng Diễn đàn sẽ nhận được những ý kiến chia sẻ, trao đổi thẳng thắn, những hướng đi, giải pháp tâm huyết, mang tính thực tiễn cao từ các đại biểu, giúp các cơ quan báo chí Việt Nam đón nhận các cơ hội từ không gian phát triển mới một cách hiệu quả nhất, để “các cơ quan báo chí có thể trở thành một tòa soạn số hiện đại, một trung tâm dữ liệu và tri thức, một địa chỉ tin cậy của nhân dân.

Đặc biệt, các nhà báo tiếp tục là chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng - văn hóa - thông tin số, vững bản lĩnh, trong sáng đạo đức, sâu sắc nhân văn, tinh thông công nghệ”- như đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mong muốn.
 

Theo: https://hoinhabao.vn/