Hạ tầng số đi trước mở đường phát triển

Đưa hạ tầng số đi trước một bước

Chuyển đổi số ngày càng khẳng định vai trò là động lực then chốt của tăng trưởng. Chính vì vậy, ngày 13/2/2026, UBND tỉnh Thái Nguyên đã ban hành Kế hoạch phát triển hạ tầng số giai đoạn 2026-2030, xác định phát triển hạ tầng số theo hướng phổ cập, đồng bộ, hiện đại, an toàn và bền vững; phục vụ hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành của chính quyền và đáp ứng nhu cầu dịch vụ số chất lượng cao của người dân, doanh nghiệp.

Theo mục tiêu đến hết năm 2026, Thái Nguyên phấn đấu phủ sóng 5G đạt trên 95% dân số (đầu tư mới 7.000 trạm 5G); tối thiểu 96% người dùng truy nhập băng rộng cố định tốc độ từ 1Gb/s trở lên; 100% thôn, xóm được phủ sóng di động băng rộng và cáp quang. Về hạ tầng dữ liệu, tỉnh hoàn thành Trung tâm dữ liệu theo mô hình DC-DR, bảo đảm 100% dữ liệu các sở, ngành được tích hợp, chia sẻ trên nền tảng dùng chung (LGSP).

Đến năm 2030, mạng 5G phủ sóng 100% dân số; tỷ lệ sử dụng IPv6 đạt trên 90%; thu hút từ 1 đến 2 trung tâm dữ liệu đạt chuẩn quốc tế Tier III trở lên và thiết lập 1 trung tâm tính toán thuộc nhóm dẫn đầu Việt Nam.

Nhân viên Viettel Thái Nguyên hỗ trợ người dân cài đặt mạng 5G, từng bước phổ cập hạ tầng viễn thông đáp ứng nhu cầu sử dụng các dịch vụ số tốc độ cao.

Ông Hoàng Văn Thiên, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, cho biết: Hiện nay, hạ tầng số của Thái Nguyên đã được đầu tư tương đối đồng bộ và hiện đại, tạo nền tảng quan trọng để phát triển chính quyền số, kinh tế số và xã hội số. Tỉnh xác định hạ tầng số phải đi trước một bước, vừa phục vụ công tác quản lý nhà nước, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận và khai thác các dịch vụ số.

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Sở Khoa học và Công nghệ đã tham mưu triển khai đồng bộ 4 nhóm giải pháp trọng tâm là: Hoàn thiện hạ tầng số đồng bộ, mở rộng vùng phủ sóng 5G, băng rộng cố định và phát triển các hạ tầng chiến lược như trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây; phát triển đồng bộ các nền tảng số dùng chung như LGSP, kho dữ liệu, trung tâm IOC, hệ thống thủ tục hành chính và ứng dụng công dân số C-ThaiNguyen; chuẩn hóa và khai thác hiệu quả dữ liệu số, đưa Trung tâm Dữ liệu tỉnh vào vận hành để hình thành hệ sinh thái dữ liệu phục vụ chỉ đạo, điều hành và đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) nhằm đưa hạ tầng số trở thành động lực phát triển mới, nâng cao năng suất lao động và thu hút đầu tư cho địa phương.

Tăng tốc phủ sóng viễn thông và kết nối số

Tại Thái Nguyên, hạ tầng viễn thông di động liên tục được nâng cấp, xử lý triệt để các điểm lõm sóng viễn thông. Tính đến nửa đầu năm 2026, tỉnh đã hoàn thành hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng mạng lưới tại 20 thôn chưa có sóng, chính thức xóa toàn bộ các thôn “trắng sóng” trên phạm vi toàn tỉnh.

Trong năm 2026, các doanh nghiệp viễn thông dự kiến phát triển 340 cơ sở hạ tầng với 1.283 trạm BTS. Riêng đến tháng 5-2026, toàn tỉnh đã xây mới 58 cơ sở hạ tầng với 111 trạm BTS (gồm 43 trạm 5G). Đến nay, Thái Nguyên có 3.416 vị trí phát sóng với 6.250 trạm BTS các loại, phủ sóng 99,8% dân số, trong đó 82% dân số đã được tiếp cận sóng 5G.

Trung tâm điều hành thông tin của VNPT Thái Nguyên phục vụ giám sát, vận hành hạ tầng viễn thông và các dịch vụ số.

Sự bứt phá này có đóng góp nòng cốt từ các đơn vị viễn thông lớn trên địa bàn. Ông Lại Phương Nam, Phó Giám đốc VNPT Thái Nguyên cho biết: Đơn vị đang triển khai đồng bộ 5 trụ cột hạ tầng kỹ thuật là mở rộng 5G trọng tâm vào các khu, cụm công nghiệp, trung tâm hành chính, y tế, giáo dục và tuyến logistics; tối ưu hạ tầng truyền dẫn và mạng lõi MAN-E làm “xương sống” kết nối camera, IoT, chính quyền điện tử; nâng cấp băng rộng cố định sang công nghệ XGS-PON cho tốc độ tới 10Gbps; kiên cố hóa nhà trạm, hệ thống điện dự phòng bảo đảm thông tin thông suốt trong mọi tình huống; phát triển hạ tầng dữ liệu, Cloud phục vụ đô thị thông minh. Chúng tôi đang chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy xây mạng cung cấp dịch vụ viễn thông sang xây hạ tầng số phục vụ phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Ông Vũ Hồng Quân, Giám đốc Viettel Thái Nguyên cho hay: Viettel xác định mạng 5G là động lực then chốt, ưu tiên phủ sóng sâu tại các khu công nghiệp, cơ sở giáo dục, y tế và vùng có nhu cầu dữ liệu lớn. Mục tiêu là bảo đảm trên 95% dân số có thể sử dụng 5G. Dự kiến Viettel sẽ phát sóng gần 400 trạm 5G trên địa bàn, hỗ trợ đắc lực cho thương mại điện tử, dịch vụ số và thu hút dòng vốn FDI. Đồng thời, chúng tôi sẵn sàng triển khai công nghệ băng rộng XGS-PON tốc độ cao và ra mắt nền tảng số hỗ trợ doanh nghiệp, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh.

Hoàn thiện nền tảng số cho giai đoạn mới

Nhìn sâu vào thực tế triển khai trên địa bàn tỉnh, bên cạnh những kết quả tích cực, bức tranh hạ tầng số vẫn còn tồn tại những “nút thắt” cần giải quyết dứt điểm.

Thách thức lớn nhất nằm ở áp lực hạ tầng và tốc độ đổi mới công nghệ. Các hạ tầng số chiến lược đòi hỏi nguồn lực đầu tư rất lớn, công nghệ hiện đại và kiến trúc mở để thích ứng lâu dài, trong khi công nghệ lại thay đổi từng ngày. Cùng với đó là bài toán “thu hẹp khoảng cách số”, dù tỷ lệ phủ sóng toàn tỉnh đã ở mức cao, việc nâng cấp chất lượng kết nối tại các địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa vẫn cần được ưu tiên để bảo đảm mọi người dân đều được hưởng lợi bình đẳng từ dịch vụ số.

Người dân được hướng dẫn cài đặt mạng 5G trên điện thoại di động để tiếp cận các dịch vụ số tốc độ cao.

Thách thức thứ hai là “điểm nghẽn” về dữ liệu. Dù đã có nhiều bước tiến, một số hệ thống thông tin chuyên ngành vẫn vận hành rời rạc, phân tán. Việc chuẩn hóa, liên thông và chia sẻ dữ liệu giữa các ngành, các cấp vẫn cần tiếp tục hoàn thiện thì mới có thể tạo ra giá trị thực cho công tác chỉ đạo, điều hành.

Cuối cùng là bài toán về nguồn nhân lực. Đội ngũ chuyên gia chuyên sâu về các công nghệ mũi nhọn như dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI), an toàn thông tin và quản trị hệ thống phức tạp hiện vẫn chưa đáp ứng kịp tốc độ phát triển và yêu cầu thực tế tại địa phương.

Để tháo gỡ các điểm nghẽn và hiện thực hóa Kế hoạch giai đoạn 2026-2030, UBND tỉnh Thái Nguyên đã đề ra hệ thống giải pháp đồng bộ và quyết liệt. Trước hết, cần hoàn thiện quy hoạch và phát triển hạ tầng số, ưu tiên bố trí không gian cho mạng băng rộng, trạm BTS kiên cố, đồng thời phủ sóng 4G, 5G và Internet vạn vật (IoT) tới các khu công nghiệp, khu vực miền núi và vùng đặc biệt khó khăn nhằm xóa các vùng lõm sóng. Song song với đó, việc phát triển Khu công nghệ số tập trung sẽ tạo tiền đề thu hút đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và trung tâm dữ liệu.

Tỉnh cũng đẩy mạnh xã hội hóa và mô hình hợp tác công - tư (PPP) để huy động nguồn lực phát triển hạ tầng tiện ích số, xây dựng Trung tâm dữ liệu tỉnh (DC-DR) cùng hệ thống tính toán hiệu năng cao. Tập trung phát triển các nền tảng số cốt lõi (như định danh, thanh toán, chữ ký số) và các dịch vụ thông minh ứng dụng công nghệ tiên tiến như Big Data Analytics, Blockchain và AI nhằm nâng cao năng lực quản lý, dự báo, giám sát, phục vụ hiệu quả cho người dân, doanh nghiệp và chính quyền địa phương.

Hệ thống máy chủ của VNPT Thái Nguyên được đầu tư đồng bộ, phục vụ lưu trữ, xử lý dữ liệu và cung cấp các dịch vụ số.

Hạ tầng số đã trở thành yếu tố quyết định sự sống còn đối với năng lực cạnh tranh của mỗi địa phương trong nền kinh tế hiện đại. Một hệ thống hạ tầng số vững chắc kết hợp đồng bộ giữa mạng viễn thông tốc độ cao, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây và các giải pháp an toàn thông tin chính là “đòn bẩy” trực tiếp giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình vận hành, cắt giảm chi phí và nâng cao năng suất lao động.

Đối với mỗi cá nhân, hạ tầng số mở ra khả năng tiếp cận bình đẳng với các dịch vụ công, giáo dục, y tế và thương mại điện tử, từ đó nâng cao rõ rệt chất lượng cuộc sống và thu hẹp khoảng cách vùng miền. Ở tầm vĩ mô, hạ tầng số hoạt động như một hệ sinh thái kích thích đổi mới sáng tạo, tạo môi trường thuận lợi để thu hút các dòng vốn đầu tư chất lượng cao (đặc biệt là vốn FDI công nghệ cao) và tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế bền vững.

Trong bối cảnh các công nghệ đột phá như trí tuệ nhân tạo (AI), IoT và dữ liệu lớn (Big Data) đang bùng nổ với tốc độ chưa từng có, điều cốt lõi là phải liên tục cập nhật các xu hướng công nghệ mới nhất, chủ động đi trước một bước trong quy hoạch và đầu tư, nhằm khai thác triệt để tiềm năng khổng lồ mà kỷ nguyên số mang lại.