Câu chuyện về chè ướp sen
- Thứ năm - 04/07/2024 11:07
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Những năm gần đây, chè ướp hoa sen đã trở thành một trong những sản phẩm chủ lực của nhiều cơ sở, HTX sản xuất chè tại nhiều địa phương của tỉnh. Nổi bật như sản phẩm chè sen “Thiên cổ đệ nhất trà” của HTX Chè Trung Du Tân Cương được công nhận OCOP 4 sao năm 2020; sản phẩm OCOP 4 sao năm 2023 "Độc đáo trà ướp hoa" của HTX trà Sơn Dung (TP. Thái Nguyên) cũng đã giành giải Nhất giải Cuộc thi thiết kế biểu trưng (logo), khẩu hiệu (slogan) và sản phẩm lưu niệm quà tặng du lịch tỉnh Thái Nguyên.
Gia đình anh Lê Sơn Hải, xã Phúc Xuân, TP Thái Nguyên trồng sen để ướp trà
Muôn vàn sắc sen
Hiện nay cả nước có trên 200 giống sen được trồng tại nhiều địa phương với nhiều giống sen cổ được đã có từ lâu đời, nhiều giống được nhập từ nước ngoài cùng những giống mới được lai tạo. Chỉ riêng sen trắng đã có tới gần 20 loài khác nhau: Sen cổ của đất Huế, sen Bắc Ninh, bạch liên hương, bỉ ngạn… Không chỉ khác về màu sắc, mỗi loài sen lại khác nhau về hình thức, mang vẻ đẹp riêng và hương thơm cũng không lẫn với nhau.
Được biết đến nhiều nhất là sen Hồ tây (Hà Nội), sen Bắc Ninh, sen Huế, sen Nghi Lương (Nghệ An), sen Đồng Tháp… là những vùng sen nổi tiếng cung cấp hoa đẹp hoặc những sản phẩm quý từ sen như hạt sen, củ sen, tâm sen, lá sen...
Tại khu vực Hồ tây, sen Quan Âm (tên gọi khác là Bách Diệp) với hai màu đỏ và trắng là giống hoa quý được rất nhiều người ưa chuộng. Loài sen có tên Bách Diệp vì mỗi bông hoa có tới 100 cánh, hương thơm lâu và đượm. Từ xa xưa, loại sen này đã được dùng để ướp trà sen, là loại trà “thượng hạng” với giá trị có khi lên tới cả chục triệu đồng một kilogam.Sen Hồ Tây hiện được nhân giống bằng phương pháp nuôi cấy mô tế bào.
Cũng là một trong những loài sen lâu đời nhất, sen Hoàng Yến đã có hàng trăm năm ở khu vực Ba Vì (Hà Nội). Loại sen hồng trắng này tuy ít cánh nhất (chỉ từ 15 - 25 cánh hoa) nhưng siêng hoa nhất trong các giống sen, được gọi là sen 4 mùa. Mặc dù nhanh tàn, nhưng hạt nhiều, to nên chủ yếu được trồng để lấy hạt.
Những giống sen ngoại nhập thường có hoa quanh năm, hoa bền đẹp và kích thước lớn, mỗi bông có tới 1.000 cánh hoa nên thường được gọi là sen ngàn cánh. Một số giống hiện được trồng nhiều để làm cảnh như: Sen Ngàn cánh hồng; sen Trắng kép, Sen Xanh cốm, Super lotus…
Các giống sen lai tạo được trồng nhiều gồm: Sen Thúy túy Hồng An, màu trắng xanh, mỗi bông từ 100 -200 cánh. Hoa bền, đẹp, dùng để lấy hoa cắm lọ, làm cảnh, lấy ngó, lấy lá làm trà; Sen T1, T2, T3, T4 sinh trưởng khỏe, hoa bền, đẹp.
Cách làm chè ướp hoa sen
Độc đáo trà sen
Cây chè đã gắn bó với sinh hoạt đời thường của dân tộc ta nói chung và người Thái Nguyên nói riêng từ nhiều đời nay. Một trong những nét độc đáo của văn hóa trà Việt chính là trà ướp với hoa truyền thống, trong đó chè ướp sen rất phổ biến.
Mấy năm gần đây, sản phẩm trà sen được cung cấp rộng rãi trên thị trường. Trà sen gồm 2 loại, gồm ướp sen tươi và ướp gạo sen. Đối với ướp sen tươi, chè búp khô được đặt trong lòng bông hoa rồi buộc kín lại, sau đó bọc thêm một lớp lá sen tươi bên ngoài, bảo quản bằng túi hút chân không trong tủ bảo ôn, có thể sử dụng được quanh năm. Tuỳ từng loại chè nguyên liệu và giống sen, giá bán từ 50 nghìn đồng - 500 nghìn đồng mỗi bông. Người làm trà hoa sen rất nổi tiếng tại Thái Nguyên là anh Lê Sơn Hải, xã Phúc Xuân, TP Thái Nguyên. Anh Hải trồng hàng mẫu sen để ướp trà, thời điểm sen nở rộ vào đầu mùa hè, anh đều đặn bán 500 bông mỗi ngày.
Sản phẩm trà ướp sen sao sấy đòi hỏi kỹ thuật cao và rất kì công, tỉ mỉ. Để làm ra sản phẩm “Thiên cổ đệ nhất trà”, HTX Chè Trung Du Tân Cương dùng giống sen Bách Diệp được hái từ sáng sớm và được tách bỏ cánh hoa chỉ giữ lại phần gạo sen, thành phẩm 1kg trà sen cần dùng 1.500 bông sen. Cứ 1 lớp chè búp khô lại 1 lớp gạo sen, ủ trong hai đêm, sau đó đem sao cho khô lại. Lặp đi lặp lại như vậy 7 lần trong vòng gần 20 ngày mới hoàn tất một mẻ trà sen.
Nhằm quảng bá, giới thiệu về sản phẩm và văn hóa trà, cuối tháng 6 vừa qua Liên minh Hợp tác xã tỉnh đã phối hợp với Hợp tác xã chè Hảo Đạt (xã Tân Cương), tổ chức hướng dẫn làm trà ướp sen. Sự kiện có nhiều nghệ nhân, nổi tiếng tâm huyết với trà Việt trong cả nước tham dự, góp phần đưa hương trà Thái bay xa.