Hội thảo “Truyền thông về hạ tầng giao thông: Nhìn nhận và định hướng”

Nội dung 3 nhóm được đưa ra thảo luận tại Hội thảo gồm: Phần 1: Thực trạng chính sách phát triển hạ tầng giao thông tại Việt Nam; Phần 2: Những khó khăn, bất cập trong việc thực hiện chính sách hạ tầng giao thông; Phần 3: Trách nhiệm của báo chí truyền thông trong việc tuyên truyền chính sách hạ tầng giao thông hiện nay.

Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Hồ Quang Lợi khẳng định những năm gần đây, nhiều nguồn lực xã hội đã được huy động, nhiều nhà đầu tư đã mạnh dạn đầu tư vào lĩnh vực này, mang lại thành quả to lớn cho đất nước. Báo chí có vai trò quan trọng trong công tác tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về lĩnh vực hạ tầng giao thông.
Tuy nhiên bên cạnh những kết quả tích cực, báo chí còn gặp những khó khăn, bất cập, hạn chế trong công tác tuyên truyền, vận động, tạo sự đồng thuận trong xã hội để người dân ủng hộ và chia sẻ trách nhiệm với Nhà nước trong đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng. Thời gian qua, báo chí đã có nhiều phản ánh kịp thời, chính xác, với nhiều góc nhìn về câu chuyện hạ tầng giao thông. Tuy nhiên, vẫn còn có những vấn đề được nêu trên báo chí theo vụ việc, tuyến bài nhỏ lẻ, theo cách đưa thông tin một chiều, nội dung truyền thông thiên về lên án, chỉ trích nhiều hơn khen… khiến cho nhiều vụ việc bị đẩy đi quá xa. Điều này không tránh khỏi áp lực cho “người trong cuộc”, từ các nhà quản lý, các chuyên gia, các nhà đầu tư, các doanh nghiệp, các nhà báo, thậm chí cả người dân.
Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả Hồ Minh Hoàng cho rằng không ít nhà báo, cộng tác viên báo chí luôn mang sẵn định kiến BOT là móc túi dân, lợi ích nhóm. Không ít bài báo rất hào hứng tường thuật việc gây mất an ninh, trật tự ở trạm thu phí, thông tin đậm các cuộc thanh kiểm tra đối với dự án BOT, trong khi tiếng nói của nhà đầu tư thì được đưa rất hạn chế, gây khó khăn không nhỏ đối với các dự án PPP giao thông.
Tham luận tại Hội thảo, Giám đốc Cổng thông tin điện tử Hội Nhà báo Nguyễn Hòa Văn phân tích nguyên nhân chính của sự nhìn nhận sai lệch nói trên là việc xây dựng chính sách pháp luật chưa theo kịp yêu cầu, còn để tồn tại quá nhiều vướng mắc, bất cập. Sự suy thoái, tham nhũng của bộ máy công quyền và sự tham muốn lợi nhuận cao của một số nhà đầu tư đã hình thành nhóm lợi ích và sự gian dối để đạt được mục đích riêng.
Tại cuộc Hội thảo, Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước Nguyễn Quang Thành đã thẳng thắn chia sẻ những tồn tại, hạn chế tại các dự án BOT (Xây dựng - Kinh doanh - Chuyển giao) qua kiểm toán. Theo ông Thành, muốn dự án đầu tư BOT có hiệu quả thì phải là xây mới và không phải là đường độc đạo để người dân có quyền lựa chọn lưu thông. Như vậy, buộc nhà đầu tư phải xây dựng với chi phí thấp, giá phí thấp nhất để thu hút phương tiện giao thông lưu thông. Tuy nhiên, hiện nay, các dự án BOT được chọn hầu hết nằm trên trục đường quốc lộ độc đạo (QL 1, QL 14) nên các phương tiện giao thông không có quyền lựa chọn, dự án trở thành độc quyền nên nhà đầu tư sẽ tìm mọi cách để thu lợi nhuận cao...
Ông Thành kiến nghị tăng cường công tác lựa chọn nhà đầu tư bằng hình thức đầu thầu rộng rãi và cũng cần có những ràng buộc nhà đầu tư phải thực hiện các quy định của nhà nước trong quá trình triển khai thực hiện dự án BOT, cũng như các quy định về lựa chọn nhà thầu, quản lý chi phí... nhằm tăng tính cạnh tranh và tiết giảm chi phí đầu tư của dự án; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm toán đối với các dự án BOT ngay từ khi lập, thẩm định dự án, phê duyệt phương án tài chính, lựa chọn nhà đầu tư. 
Các đại biểu đã tập trung thảo luận đánh giá thành tựu phát triển hạ tầng giao thông Việt Nam, tác động kích hoạt thúc đẩy phát triển kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội từ khi thực hiện chủ trương hợp tác công tư (PPP); Đánh giá về công tác đầu tư, đấu thầu, quản lý vốn các công trình dự án hạ tầng giao thông trong thời gian qua; Những chủ trương, chính sách đúng; những rào cản, bất cập, chồng chéo trong các văn bản pháp luật trong công tác quản lý điều hành về xây dựng, khai thác các công trình dự án hạ tầng giao thông; Thực trạng năng lực các nhà đầu tư trong nước. So sánh với các nhà đầu tư nước ngoài. Những vấn đề cần đặc biệt lưu ý khi các nhà đầu tư nước ngoài thực hiện các công trình dự án giao thông trọng điểm của Việt Nam; thực trạng báo chí truyền thông trong thời gian qua về lĩnh vực hạ tầng giao thông, nhất là thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, Quốc hội, Chính phủ về hợp tác công tư (PPP) trong lĩnh vực này; Những đề xuất đối với báo chí tuyên truyền về lĩnh vực hạ tầng giao thông trong thời gian tới.