Từ Báo Tiếng Dân đến Trường Dạy làm báo, những góc nhìn về di sản Huỳnh Thúc Kháng
- Thứ năm - 01/10/2026 11:20
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Nhân kỷ niệm 150 năm Ngày sinh nhà chí sĩ, nhà báo Huỳnh Thúc Kháng, sáng 30-9, Tỉnh ủy Thái Nguyên phối hợp với Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học và Trưng bày chuyên đề “Huỳnh Thúc Kháng, từ Báo Tiếng Dân đến Trường Dạy làm báo”. Hội Nhà báo tỉnh Thái Nguyên lược ghi một số tham luận tiêu biểu tại hội thảo, từ câu chuyện về khí tiết, bản lĩnh của người làm báo qua Báo Tiếng Dân, hành trình của Trường Dạy làm báo tại Bờ Rạ đến việc gìn giữ, phát huy những giá trị ấy trong nền báo chí hôm nay
Từ khí tiết Huỳnh Thúc Kháng đến bản lĩnh người làm báo
Tiến sĩ Lê Trung Kiên, Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.
Từ một bậc đại khoa bảng Nho học, Huỳnh Thúc Kháng đã lựa chọn con đường hoạt động công khai bằng báo chí. Tinh thần “Khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh” của phong trào Duy Tân được Cụ tiếp tục theo đuổi trên mặt báo, hướng tới nâng cao dân trí, cổ vũ dân quyền, chăm lo dân sinh và bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhân dân. Ngày 10-8-1927, Báo Tiếng Dân ra đời tại Huế. Ngay từ số đầu tiên, Cụ Huỳnh Thúc Kháng đã xác định: “Tiếng dân là cái chân sắc của bản báo”. Trong quá trình hoạt động, tờ báo trở thành nơi phản ánh những vấn đề của đời sống, bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhân dân và thực hiện điều mà Cụ gọi là “làm cách mạng công khai”.Trong điều kiện kiểm duyệt nghiêm ngặt, khí tiết của người làm báo được thể hiện rất rõ. Huỳnh Thúc Kháng từng nói: “Nếu không có quyền nói tất cả những điều mình muốn nói, thì ít ra cũng giữ lấy cái quyền không nói những điều người ta ép buộc nói”. Khi nhà cầm quyền can thiệp vào nội dung, ông giữ nguyên tắc: “Hoặc là cho đăng nguyên văn, hoặc là bỏ, một chữ cũng không sửa”. Ông cũng bảo vệ người viết và nguồn tin, từ chối những quảng cáo không phù hợp với tôn chỉ của tờ báo, đồng thời dành nhiều nội dung trên Tiếng Dân cho các vấn đề dân sinh, dân quyền, giáo dục, văn hóa và đời sống xã hội. Chính quá trình ấy tạo nên dấu ấn của Cụ Huỳnh Thúc Kháng trong lịch sử báo chí Việt Nam.
Huỳnh Thúc Kháng và nền móng đào tạo người làm báo
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Trường Giang, Phó Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến công tác đào tạo cán bộ báo chí. Người yêu cầu cán bộ báo chí phải “học tập chính trị, nâng cao tư tưởng”, nâng cao trình độ văn hóa và đi sâu vào nghiệp vụ. Quan điểm đó được thể hiện trong sự ra đời của Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng. Ngày 4-4-1949, tại Bờ Rạ, xã Tân Thái, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên(nay là xã Đại Phúc tỉnh Thái Nguyên), trường khai giảng khóa học đầu tiên với 42 học viên và 29 giảng viên. Đây là cơ sở đào tạo báo chí đầu tiên được tổ chức trong nền báo chí cách mạng Việt Nam. Chương trình học kết hợp chính trị, lý luận, nghiệp vụ và thực hành, với các nội dung như viết tin, xã luận, phóng sự, điều tra, phỏng vấn, biên tập, tổ chức tòa soạn, in và phát hành báo. Hai bức thư Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi lớp học đặt ra những yêu cầu cụ thể đối với người làm báo. Người nhấn mạnh nhiệm vụ của báo chí là “tuyên truyền, cổ động, huấn luyện, giáo dục, và tổ chức dân chúng, để đưa dân chúng đến mục đích chung”; đối tượng của báo chí là “đại đa số dân chúng”. Người căn dặn học viên phải “học và hành”, “học trong xã hội, học nơi công tác thực tế, học ở quần chúng”. Những chỉ dẫn đó cho thấy đào tạo người làm báo phải gắn kiến thức với thực tiễn, nghề nghiệp với đời sống. Đây cũng là giá trị có thể tiếp tục được vận dụng trong đào tạo báo chí hiện nay.
Hơn 40 năm đi tìm Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng
Nhà báo Phan Hữu Minh, nguyên Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng ban Kiểm tra Hội Nhà báo Việt Nam, thành viên Ban Cố vấn Bảo tàng Báo chí Việt Nam.
Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng sức sống một di sản
\
Nhà báo Nguyễn Quang Hưng, Phó Trưởng ban Chuyên đề, Báo Nhân Dân.
Nhà báo Nguyễn Quang Hưng, Phó Trưởng ban Chuyên đề, Báo Nhân Dân.
Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng là một địa chỉ có giá trị đặc biệt đối với lịch sử báo chí cách mạng. Di tích được công nhận là Di tích quốc gia năm 2019 và hoàn thành tu bổ, tôn tạo năm 2024, tạo điều kiện để Bờ Rạ tiếp tục phát huy giá trị trong giáo dục truyền thống, nghiên cứu và hoạt động nghiệp vụ báo chí. Cần tăng cường các chương trình về nguồn, tham quan, thực tế, tác nghiệp tại di tích; tiếp tục sưu tầm, hệ thống hóa và số hóa tư liệu về nhà trường cũng như quá trình trưởng thành, cống hiến của các thế hệ học viên. Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng cũng có thể được kết nối với các địa chỉ báo chí cách mạng ở ATK Việt Bắc, tạo thành một không gian liên kết về lịch sử báo chí. Cùng với đó là những hình thức tiếp cận mới như triển lãm, làm phim, chia sẻ ký ức nghề nghiệp, trải nghiệm báo chí và ứng dụng công nghệ. Theo hướng đó, di tích có thể trở thành “một trường học, một triển lãm, một bảo tàng sống động, một điểm đến du lịch, một không gian trải nghiệm đặc sắc mang những giá trị đương đại”.
Từ di sản Huỳnh Thúc Kháng đến trách nhiệm người làm báo hôm nay
Nhà báo Nguyễn Ngọc Sơn, Phó Giám đốc Báo và PTTH Thái Nguyên, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo tỉnh.