THÁI NGUYÊN - ATK VIỆT BẮC, CÁI NÔI ĐÀO TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA BÁO CHÍ CÁCH MẠNG VIỆT NAM TRONG THỜI KỲ KHÁNG CHIẾN CHỐNG THỰC DÂN PHÁP
- Thứ năm - 01/10/2026 15:24
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, ATK Thái Nguyên giữ vị trí đặc biệt quan trọng, trung tâm của căn cứ địa chiến lược. Từ năm 1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Trung ương Đảng, Chính phủ và nhiều cơ quan Trung ương đã di chuyển lên Thái nguyên để lãnh đạo cuộc kháng chiến. Trong không gian “Thủ đô kháng chiến” ấy, hoạt động báo chí, thông tin, tuyên truyền không chỉ được duy trì, mà từng bước được tổ chức bài bản, chuyên nghiệp, hình thành những thiết chế quan trọng của nền báo chí cách mạng Việt Nam.
Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng (ảnh tư liệu)
Điểm nổi bật đầu tiên: Thái Nguyên là nơi khai sinh cơ sở đào tạo báo chí cách mạng có tổ chức đầu tiên của Việt Nam - Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng.Ngày 4/4/1949, tại xóm Bờ Rạ, xã Tân Thái, huyện Đại Từ (nay là xã Đại Phúc, tỉnh Thái Nguyên), Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng khai giảng với 42 học viên. Cơ sở đào tạo báo chí cách mạng đầu tiên do Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ đạo thành lập và trực tiếp đặt tên.
Việc có một trường báo chí giữa chiến khu đã cho thấy tư duy chuyên nghiệp hóa hoạt động báo chí. Trong điều kiện cuộc kháng chiến còn nhiều khó khăn, Trung ương vẫn đặt vấn đề phải đào tạo người làm báo về chính trị, nghiệp vụ và thực tiễn. Chủ tịch Hồ Chí Minh hai lần gửi thư cho lớp học, xác định rõ nhiệm vụ của báo chí gắn với tuyên truyền, cổ động, huấn luyện, giáo dục và tổ chức quần chúng. Những quan điểm ấy sau này trở thành lý luận quan trọng của báo chí cách mạng Việt Nam.
Điểm nổi bật thứ hai: ATK Thái Nguyên gắn với sự hình thành tổ chức nghề nghiệp của những người làm báo Việt Nam.
Ngày 21/4/1950, tại Roòng Khoa, xã Điềm Mặc, huyện Định Hóa (nay là xã Phú Đình, tỉnh Thái Nguyên), Đại hội thành lập Hội Những người viết báo Việt Nam, tiền thân của Hội Nhà báo Việt Nam ngày nay, được tổ chức. Sự kiện đánh dấu bước trưởng thành quan trọng: từ những người làm báo hoạt động ở nhiều cơ quan, mặt trận khác nhau, báo chí cách mạng đã có một tổ chức nghề nghiệp chung.
Điểm nổi bật thứ ba: Thái Nguyên là nơi ra đời và hoạt động của nhiều cơ quan báo chí lớn của đất nước.
Ngày 20/10/1950, tại Khau Diều, xã Định Biên, huyện Định Hóa (nay là xã Bình Yên), tỉnh Thái Nguyên, Báo Quân đội nhân dân ra số đầu tiên.
Ngày 11/3/1951, tại xóm Khuân Nhà, còn gọi là bản Sự Thật, xã Quy Kỳ, huyện Định Hóa (nay là xã Kim Phượng), tỉnh Thái Nguyên, Báo Nhân Dân đã thực hiện quy trình xuất bản số báo đầu tiên. Bên cạnh đó, còn có Báo Cứu quốc, hoạt động của Việt Nam Thông tấn xã, Đài Tiếng nói Việt Nam cùng các cơ sở in ấn, văn hóa, thông tin, điện ảnh - nhiếp ảnh…
Có thể nói, ATK Thái Nguyên là một cấu phần trung tâm trong không gian lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam.
Những năm gần đây, việc gìn giữ, tôn tạo và phát huy các địa chỉ báo chí cách mạng tại Thái Nguyên đã có những chuyển biến tích cực. Các công trình di tích Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng, nơi Báo Nhân Dân ra số đầu tiên và nhiều địa điểm khác được trùng tu, tôn tạo. Hội Nhà báo tỉnh, cơ quan Báo và phát thanh, truyền hình Thái Nguyên thường xuyên tổ chức các chương trình về nguồn, tọa đàm, sinh hoạt chuyên đề và trải nghiệm nghề báo. Qua đó, di sản đã bắt đầu được kết nối với hoạt động đào tạo người làm báo hôm nay.
Trong bối cảnh mới hiện nay đang tạo ra những cơ hội lớn cho báo chí. Từ ngày 1/7/2025, Báo và phát thanh, truyền hình Thái Nguyên hợp nhất trên cơ sở sáu cơ quan báo chí, phát thanh, truyền hình và văn nghệ của Thái Nguyên và Bắc Kạn trước đây. Cơ quan hiện vận hành hệ sinh thái báo chí gồm báo in, báo điện tử, phát thanh, truyền hình và nội dung số.
Như vậy, Thái Nguyên đồng thời có trong tay một nguồn di sản lịch sử báo chí đặc biệt và một hạ tầng truyền thông đa nền tảng đủ mạnh để chuyển hóa nguồn di sản đó thành nội dung tiếp cận hàng triệu công chúng.
Hội Nhà báo tỉnh Thái Nguyên về nguồn tại nơi ra đời Hội Nhà báo Việt Nam tại xóm Roòng Khoa, xã Điềm Mặc, huyện Định Hóa (nay là xã Phú Đình, tỉnh Thái Nguyên)
Thứ nhất, tăng cường phát huy Hệ thống di tích báo chí cách mạng Việt Nam tại Thái Nguyên gồm: Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng - nơi thành lập Hội Nhà báo Việt Nam - địa điểm Báo Quân đội nhân dân ra số đầu - địa điểm Báo Nhân Dân ra số đầu và các địa điểm báo chí, in ấn, thông tin khác. Quan trọng hơn là một hệ thống liên kết về nội dung, dữ liệu, địa điểm và hoạt động của các các di tích. Mỗi địa điểm là một “chương”, toàn hệ thống tạo thành câu chuyện về quá trình hình thành báo chí cách mạng trong kháng chiến chống thực dân Pháp, trở thành một tuyến trải nghiệm thống nhất.
Thứ hai, tiếp tục quan tâm đưa Hệ thống di tích báo chí cách mạng Việt Nam tại Thái Nguyên thành giảng đường thực hành báo chí cách mạng, phát huy chức năng đào tạo theo một hình thức mới, thông qua các hoạt động về nguồn, tọa đàm, sinh hoạt chuyên đề, trải nghiệm nghề nghiệp. Cùng với đó, có thể nghiên cứu tổ chức các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ dành cho phóng viên trẻ, sinh viên báo chí trong cả nước. Như vậy, giá trị của Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng cùng các di tích báo chí trên địa bàn sẽ được bảo tồn dưới dạng tiếp nối thông qua hoạt động đào tạo báo chí.
Thứ ba, Báo và phát thanh, truyền hình Thái Nguyên có thể phối hợp với Hội Nhà báo Việt Nam, Bảo tàng Báo chí Việt Nam, Báo Nhân Dân, Báo Quân đội nhân dân, Thông tấn xã Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, cơ quan lưu trữ, Đại học Thái Nguyên và các địa phương tiến hành một chương trình dài hạn về sưu tầm, kiểm chứng và số hóa tư liệu.
Chương trình hướng tới xây dựng dữ liệu về nhân vật - địa điểm - sự kiện - tác phẩm - hiện vật - câu chuyện. Mỗi di tích cần có hồ sơ multimedia gồm văn bản, ảnh, bản đồ, âm thanh, phim tư liệu, lời kể nhân chứng, đồ họa và mã QR liên thông. Từ đó, hình thành kho dữ liệu mở phục vụ báo chí, nghiên cứu, giáo dục và sáng tạo nội dung.
Thứ tư, Báo và phát thanh, truyền hình Thái Nguyên tiếp tục phát huy vai trò trong công tác truyền thông về “Thái Nguyên - Cội nguồn báo chí cách mạng”. Thời gian qua, Báo và phát thanh, truyền hình Thái Nguyên đã thường xuyên tuyên truyền về lịch sử báo chí báo chí cách mạng nói chung, cũng như trong giai đoạn kháng chiến chống thực dân Pháp, tập trung vào các sự kiện báo chí, các di tích lịch sử trên địa bàn tỉnh. Trong thời gian tới, công tác tuyên truyền về nội dung này tiếp tục được tăng cường hơn nữa. Với ưu thế cơ quan truyền thông đa phương tiện, đơn vị tiếp tục lan tỏa thông qua phim tài liệu, longform, podcast, infographic, video clip ngắn, chương trình phát thanh, phóng sự ảnh và nội dung mạng xã hội.
Đặc biệt, quan tâm vận dụng phương thức mới tuyên truyền lịch sử, phát huy hiệu quả hạ tầng số, nội dung số, đưa lịch sử đến gần thế hệ trẻ hơn nữa.
Điều đặc biệt của lịch sử báo chí cách mạng tại ATK Việt Bắc - Thái Nguyên là tại đây đã hình thành tương đối đầy đủ một cấu phần căn bản của không gian lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam, gồm: đào tạo người làm báo, tổ chức nghề nghiệp, cơ quan báo chí, hoạt động sáng tạo tác phẩm, in ấn, phát hành và thực hành báo chí trong thực tiễn đấu tranh cách mạng. Tự hào về truyền thống, những người làm báo Thái Nguyên càng khát khao phát huy những giá trị đó trong xây dựng, kiến tạo những giá trị mới, góp phần phát triển báo chí cách mạng Việt Nam trong thời đại mới.