Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng – mạch nguồn báo chí cách mạng trên đất Thái Nguyên
- Thứ năm - 01/10/2026 10:24
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Từ một lớp học làm báo giữa núi rừng Việt Bắc trong những năm kháng chiến, Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng đã trở thành dấu mốc đặc biệt của lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam. Hơn 77 năm sau ngày khai giảng, những giá trị về bản lĩnh, trách nhiệm xã hội và đạo đức của người cầm bút từ ngôi trường năm xưa vẫn là “mạch nguồn” tiếp sức cho báo chí Thái Nguyên trong thời đại số.
Ngôi trường đặc biệt giữa căn cứ địa Việt Bắc
Ngày 4/4/1949, tại xóm Bờ Rạ, xã Tân Thái, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, lớp Dạy làm báo mang tên Huỳnh Thúc Kháng chính thức khai giảng. Với thời gian đào tạo khoảng ba tháng và 42 học viên, đây được xác định là cơ sở đào tạo báo chí đầu tiên của báo chí cách mạng Việt Nam, đồng thời là cơ sở đào tạo báo chí duy nhất trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Sự ra đời của ngôi trường trong hoàn cảnh đất nước đang tiến hành cuộc kháng chiến trường kỳ cho thấy nhận thức sâu sắc về vai trò của báo chí đối với sự nghiệp cách mạng.
Trong cuộc chiến đấu ấy, bên cạnh những người cầm súng còn có những người cầm bút trên mặt trận tư tưởng. Báo chí không chỉ phản ánh cuộc kháng chiến mà còn tuyên truyền, cổ động, tổ chức và động viên nhân dân tham gia kháng chiến, kiến quốc. Điều đặc biệt, tên trường được Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt theo tên nhà chí sĩ yêu nước, nhà báo Huỳnh Thúc Kháng. Đây không chỉ là sự tri ân đối với một tiền nhân có nhiều đóng góp cho đất nước và nền báo chí Việt Nam, mà còn gửi gắm quan niệm về phẩm chất người làm báo: có trí tuệ, bản lĩnh, khí tiết, tinh thần phụng sự và trách nhiệm trước Tổ quốc, trước nhân dân. Trong lớp học đặc biệt ấy, các học viên không chỉ được trang bị kiến thức, kỹ năng viết báo mà còn được học cách tiếp cận thực tiễn, gần gũi nhân dân và xác định trách nhiệm xã hội của người cầm bút. Nhiều nhà lãnh đạo, nhà hoạt động cách mạng, nhà báo, nhà văn hóa uy tín như Trường Chinh, Võ Nguyên Giáp, Hoàng Quốc Việt, Xuân Thủy, Tố Hữu… đã trực tiếp tham gia giảng dạy. Những lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi lớp học về việc người làm báo phải gần gũi quần chúng, đi vào đời sống, viết những điều thiết thực, dễ hiểu, phục vụ nhân dân đã trở thành những chỉ dẫn có giá trị lâu dài đối với nghề báo.
Đặt Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng trong không gian lịch sử của Thái Nguyên và ATK Việt Bắc càng thấy rõ vai trò của địa danh này đối với báo chí cách mạng. Trong những năm kháng chiến, Thái Nguyên là địa bàn quan trọng của căn cứ địa Việt Bắc, nơi hoạt động của nhiều cơ quan Trung ương, cơ quan báo chí, văn nghệ sĩ và cán bộ cách mạng. Những người làm báo đã hòa mình vào đời sống kháng chiến, bám cơ sở, gặp gỡ nhân dân, đồng hành cùng chiến sĩ và phản ánh chân thực thực tiễn. Hơn bảy thập niên đã trôi qua, điều kiện tác nghiệp của nhà báo ngày nay đã thay đổi căn bản. Internet, mạng xã hội, điện thoại thông minh, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng đa phương tiện đang tạo ra một môi trường truyền thông với tốc độ và sức lan tỏa chưa từng có. Tuy nhiên, công nghệ có thể thay đổi, phương thức làm báo có thể thay đổi, nhưng trách nhiệm của người làm báo trước sự thật, trước nhân dân và xã hội vẫn không thay đổi. Trong môi trường thông tin tốc độ cao, một thông tin sai có thể lan truyền chỉ trong vài phút; trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ sản xuất nội dung nhưng không thể thay thế trách nhiệm của nhà báo đối với tính chính xác của thông tin, nguồn tin, bản quyền và đạo đức nghề nghiệp.
Bởi vậy, trở về với Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng cũng là trở về với những câu hỏi căn bản của nghề báo: Viết cho ai? Viết để làm gì? Viết từ đâu? Đứng trước sự thật với thái độ như thế nào? Và người cầm bút phải chịu trách nhiệm ra sao đối với thông tin đưa tới công chúng? Đó chính là điểm nối giữa truyền thống và hiện đại.
Ngày 4/4/1949, tại xóm Bờ Rạ, xã Tân Thái, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, lớp Dạy làm báo mang tên Huỳnh Thúc Kháng chính thức khai giảng. Với thời gian đào tạo khoảng ba tháng và 42 học viên, đây được xác định là cơ sở đào tạo báo chí đầu tiên của báo chí cách mạng Việt Nam, đồng thời là cơ sở đào tạo báo chí duy nhất trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Sự ra đời của ngôi trường trong hoàn cảnh đất nước đang tiến hành cuộc kháng chiến trường kỳ cho thấy nhận thức sâu sắc về vai trò của báo chí đối với sự nghiệp cách mạng.
Trong cuộc chiến đấu ấy, bên cạnh những người cầm súng còn có những người cầm bút trên mặt trận tư tưởng. Báo chí không chỉ phản ánh cuộc kháng chiến mà còn tuyên truyền, cổ động, tổ chức và động viên nhân dân tham gia kháng chiến, kiến quốc. Điều đặc biệt, tên trường được Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt theo tên nhà chí sĩ yêu nước, nhà báo Huỳnh Thúc Kháng. Đây không chỉ là sự tri ân đối với một tiền nhân có nhiều đóng góp cho đất nước và nền báo chí Việt Nam, mà còn gửi gắm quan niệm về phẩm chất người làm báo: có trí tuệ, bản lĩnh, khí tiết, tinh thần phụng sự và trách nhiệm trước Tổ quốc, trước nhân dân. Trong lớp học đặc biệt ấy, các học viên không chỉ được trang bị kiến thức, kỹ năng viết báo mà còn được học cách tiếp cận thực tiễn, gần gũi nhân dân và xác định trách nhiệm xã hội của người cầm bút. Nhiều nhà lãnh đạo, nhà hoạt động cách mạng, nhà báo, nhà văn hóa uy tín như Trường Chinh, Võ Nguyên Giáp, Hoàng Quốc Việt, Xuân Thủy, Tố Hữu… đã trực tiếp tham gia giảng dạy. Những lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi lớp học về việc người làm báo phải gần gũi quần chúng, đi vào đời sống, viết những điều thiết thực, dễ hiểu, phục vụ nhân dân đã trở thành những chỉ dẫn có giá trị lâu dài đối với nghề báo.
Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng được Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt theo tên nhà chí sĩ yêu nước, nhà báo Huỳnh Thúc Kháng khai giảng ngày 4/4/1949( (ảnh tư liệu)
Từ “giảng đường” năm xưa đến trách nhiệm của báo chí hôm nayĐặt Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng trong không gian lịch sử của Thái Nguyên và ATK Việt Bắc càng thấy rõ vai trò của địa danh này đối với báo chí cách mạng. Trong những năm kháng chiến, Thái Nguyên là địa bàn quan trọng của căn cứ địa Việt Bắc, nơi hoạt động của nhiều cơ quan Trung ương, cơ quan báo chí, văn nghệ sĩ và cán bộ cách mạng. Những người làm báo đã hòa mình vào đời sống kháng chiến, bám cơ sở, gặp gỡ nhân dân, đồng hành cùng chiến sĩ và phản ánh chân thực thực tiễn. Hơn bảy thập niên đã trôi qua, điều kiện tác nghiệp của nhà báo ngày nay đã thay đổi căn bản. Internet, mạng xã hội, điện thoại thông minh, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng đa phương tiện đang tạo ra một môi trường truyền thông với tốc độ và sức lan tỏa chưa từng có. Tuy nhiên, công nghệ có thể thay đổi, phương thức làm báo có thể thay đổi, nhưng trách nhiệm của người làm báo trước sự thật, trước nhân dân và xã hội vẫn không thay đổi. Trong môi trường thông tin tốc độ cao, một thông tin sai có thể lan truyền chỉ trong vài phút; trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ sản xuất nội dung nhưng không thể thay thế trách nhiệm của nhà báo đối với tính chính xác của thông tin, nguồn tin, bản quyền và đạo đức nghề nghiệp.
Bởi vậy, trở về với Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng cũng là trở về với những câu hỏi căn bản của nghề báo: Viết cho ai? Viết để làm gì? Viết từ đâu? Đứng trước sự thật với thái độ như thế nào? Và người cầm bút phải chịu trách nhiệm ra sao đối với thông tin đưa tới công chúng? Đó chính là điểm nối giữa truyền thống và hiện đại.
Hội Nhà báo tỉnh Thái Nguyên phối hợp với Viện Báo chí - Truyền thông và Khoa học liên ngành, Trường Đại học Khoa học - Đại học Thái Nguyên tổ chức chương trình về nguồn với chủ đề “Tiếp lửa truyền thống – Vững bước nghề báo”ngày 3/6, tại Khu Di tích Quốc gia Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng
Đưa di sản báo chí trở thành “giảng đường mở”
Từ giá trị lịch sử của Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng, Hội Nhà báo tỉnh Thái Nguyên xác định cần tiếp tục phát huy giá trị của địa chỉ này, biến nơi đây trở thành điểm đến thường xuyên của giới báo chí, các cơ sở đào tạo và những người yêu lịch sử báo chí. Các chương trình “về nguồn báo chí cách mạng” được tổ chức dành cho hội viên, nhất là hội viên trẻ, kết hợp tham quan di tích với tọa đàm nghiệp vụ, nghiên cứu lịch sử, giao lưu với các thế hệ nhà báo và thực hành sáng tạo tác phẩm. Cùng với đó, cần tăng cường phối hợp giữa Hội Nhà báo, các cơ quan báo chí, cơ sở đào tạo báo chí và cơ quan quản lý văn hóa trong nghiên cứu lịch sử báo chí, tổ chức hội thảo, triển lãm và sản xuất các sản phẩm truyền thông về ngôi trường.
Việc số hóa tư liệu, hình ảnh, bài viết, bút tích, hồ sơ học viên, giảng viên và các nhân vật liên quan cũng cần được quan tâm. Khi lịch sử được chuyển tải bằng những phương thức gần gũi với công chúng trẻ như podcast, phim tài liệu, phóng sự ảnh, dữ liệu số hay các sản phẩm đa phương tiện, giá trị của di sản sẽ có thêm sức sống trong đời sống đương đại. Đặc biệt, có thể nghiên cứu xây dựng chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ dành cho nhà báo trẻ trên nền tảng giá trị của Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng. Nội dung kết hợp giữa truyền thống và kỹ năng mới như phỏng vấn, điều tra, báo chí dữ liệu, sản xuất multimedia, kiểm chứng thông tin, sử dụng trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp.
Từ một lớp học báo chí giữa núi rừng Việt Bắc năm 1949, Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng đã trở thành một biểu tượng đặc biệt của báo chí cách mạng Việt Nam. Hôm nay, khi báo chí đứng trước những cơ hội và thách thức mới, những giá trị được hun đúc từ ngôi trường năm xưa vẫn còn nguyên ý nghĩa. Đó là bản lĩnh, trách nhiệm, sự gắn bó với nhân dân và tinh thần phụng sự Tổ quốc. Chính những giá trị ấy làm nên “mạch nguồn” báo chí cách mạng trên đất Thái Nguyên, để truyền thống từ hơn bảy thập niên trước tiếp tục được trao truyền, bồi đắp và lan tỏa trong hành trình xây dựng nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại.
Từ giá trị lịch sử của Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng, Hội Nhà báo tỉnh Thái Nguyên xác định cần tiếp tục phát huy giá trị của địa chỉ này, biến nơi đây trở thành điểm đến thường xuyên của giới báo chí, các cơ sở đào tạo và những người yêu lịch sử báo chí. Các chương trình “về nguồn báo chí cách mạng” được tổ chức dành cho hội viên, nhất là hội viên trẻ, kết hợp tham quan di tích với tọa đàm nghiệp vụ, nghiên cứu lịch sử, giao lưu với các thế hệ nhà báo và thực hành sáng tạo tác phẩm. Cùng với đó, cần tăng cường phối hợp giữa Hội Nhà báo, các cơ quan báo chí, cơ sở đào tạo báo chí và cơ quan quản lý văn hóa trong nghiên cứu lịch sử báo chí, tổ chức hội thảo, triển lãm và sản xuất các sản phẩm truyền thông về ngôi trường.
Việc số hóa tư liệu, hình ảnh, bài viết, bút tích, hồ sơ học viên, giảng viên và các nhân vật liên quan cũng cần được quan tâm. Khi lịch sử được chuyển tải bằng những phương thức gần gũi với công chúng trẻ như podcast, phim tài liệu, phóng sự ảnh, dữ liệu số hay các sản phẩm đa phương tiện, giá trị của di sản sẽ có thêm sức sống trong đời sống đương đại. Đặc biệt, có thể nghiên cứu xây dựng chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ dành cho nhà báo trẻ trên nền tảng giá trị của Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng. Nội dung kết hợp giữa truyền thống và kỹ năng mới như phỏng vấn, điều tra, báo chí dữ liệu, sản xuất multimedia, kiểm chứng thông tin, sử dụng trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp.
Từ một lớp học báo chí giữa núi rừng Việt Bắc năm 1949, Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng đã trở thành một biểu tượng đặc biệt của báo chí cách mạng Việt Nam. Hôm nay, khi báo chí đứng trước những cơ hội và thách thức mới, những giá trị được hun đúc từ ngôi trường năm xưa vẫn còn nguyên ý nghĩa. Đó là bản lĩnh, trách nhiệm, sự gắn bó với nhân dân và tinh thần phụng sự Tổ quốc. Chính những giá trị ấy làm nên “mạch nguồn” báo chí cách mạng trên đất Thái Nguyên, để truyền thống từ hơn bảy thập niên trước tiếp tục được trao truyền, bồi đắp và lan tỏa trong hành trình xây dựng nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại.