Kỷ nguyên AI đặt ra yêu cầu mới về bảo vệ bản quyền báo chí

Các đại biểu thảo luận tại chương trình.

Tham dự và phát biểu tại diễn đàn có ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, cùng đại diện các cơ quan quản lý, chuyên gia chính sách và lãnh đạo nhiều cơ quan báo chí lớn.

Mở đầu phiên thảo luận, Nguyễn Văn Bá, Tổng Biên tập Báo VietNamNet đặt vấn đề về những thách thức mới đối với bản quyền báo chí trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi cách thức sản xuất, phân phối và tiếp nhận thông tin. Theo ông, điều đáng lo ngại không chỉ là việc các tác phẩm báo chí bị sao chép trái phép, mà sâu xa hơn là nguy cơ làm suy giảm động lực sản xuất tin tức gốc của các cơ quan báo chí khi AI có thể tổng hợp và cung cấp thông tin cho người dùng mà không tạo ra nguồn thu tương xứng cho các đơn vị sản xuất nội dung.

Trình bày tham luận về thực trạng báo chí Việt Nam giai đoạn 2025-2026, bà Đặng Thị Phương Thảo, Phó Cục trưởng Cục Báo chí cho biết cả nước hiện có 733 cơ quan báo chí với khoảng 41.000 người làm việc, trong đó có 21.000 nhà báo được cấp thẻ. Mỗi năm, các cơ quan báo chí sản xuất khoảng 40 triệu tin, bài cùng hàng chục nghìn giờ phát thanh, truyền hình. Tuy nhiên, doanh thu báo chí năm 2025 giảm 3,7% so với năm trước, phản ánh áp lực ngày càng lớn từ môi trường số và sự cạnh tranh của các nền tảng công nghệ.

Theo các đại biểu, ngoài tình trạng sao chép, khai thác trái phép nội dung báo chí, các mô hình AI và nền tảng công nghệ đang sử dụng khối lượng lớn dữ liệu báo chí để huấn luyện hệ thống mà chưa có cơ chế chia sẻ lợi ích phù hợp với các cơ quan báo chí.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Lê Quốc Minh nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải thay đổi tư duy quản trị trong các tòa soạn. Các cơ quan báo chí cần chủ động ứng dụng AI để tối ưu hóa quy trình sản xuất, khai thác hiệu quả kho dữ liệu đã tích lũy và phát triển các mô hình kinh doanh mới, đặc biệt là mô hình thu phí nội dung chất lượng cao.

Ở góc độ chính sách và phát triển kinh tế báo chí, ông Nguyễn Quang Đồng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Phát triển Truyền thông (IPS) cho rằng nội dung báo chí cần được nhìn nhận như một tài sản số vô hình, bao gồm giá trị nội dung, thương hiệu và dữ liệu độc giả. Đây sẽ là nền tảng để các tòa soạn xây dựng các sản phẩm tri thức chuyên sâu, tạo nguồn thu bền vững trong tương lai.

Nhiều giải pháp cũng được đưa ra tại diễn đàn như ứng dụng công nghệ AI để giám sát vi phạm bản quyền, xây dựng liên minh bản quyền giữa các cơ quan báo chí, hoàn thiện hành lang pháp lý và nghiên cứu cơ chế buộc các nền tảng công nghệ, doanh nghiệp AI chia sẻ doanh thu từ việc khai thác nội dung báo chí.

 

Toàn cảnh phiên thảo luận số 4.

Kết thúc phiên thảo luận, các đại biểu thống nhất nhận định rằng bảo vệ bản quyền báo chí trong kỷ nguyên AI không chỉ là bảo vệ từng tác phẩm hay từng cơ quan báo chí, mà còn là bảo vệ hệ sinh thái thông tin chính thống, bảo đảm nguồn lực để báo chí tiếp tục thực hiện sứ mệnh cung cấp thông tin trung thực, tin cậy phục vụ xã hội.